Cruz de Ferro

Een jaar geleden, op 3 september 2025, zette ik mijn eerste echte stap in Saint Jean Pied de Port. Voor mij lagen de Pyreneeën: 26 kilometer, 1500 hoogtemeters, zeven uur en zo'n 387.560 windstoten. Achter mij lag alles wat ik kende. Mijn man, mijn huis in Merksem, mijn agenda, mijn lijstjes.

Ik dacht dat ik ging wandelen. Dat klopte ook: 44 dagen weg, 37 dagen gestapt, tussen de 14 en 35 kilometer per dag, en geen enkele blaar. Maar het moment dat het meeste met mij heeft gedaan, was geen kilometer en geen berg. Het was een hoop stenen op dag 27, bij het Cruz de Ferro.

Wat het Cruz de Ferro is

Het Cruz de Ferro is een simpel ijzeren kruis op een houten paal, op ongeveer 1500 meter hoogte tussen Foncebadón en Ponferrada. Het is het hoogste punt van de Camino Francés, en waarschijnlijk de meest lelijke bezienswaardigheid van de hele route. Er staat geen kathedraal, geen museum, geen souvenirwinkel. Er ligt alleen een berg stenen.

Die berg is er gekomen doordat pelgrims al eeuwenlang een steen van thuis meedragen en die aan de voet van het kruis achterlaten. De steen staat voor wat je met je meedraagt: verdriet, schuld, een verlies, een wens, een gewoonte die je niet meer wil. Je legt hem neer en je loopt door.

Mijn steen was vals gespeeld

Nu moet ik iets bekennen. Die steen van thuis, die pelgrims 790 kilometer meedragen? Die had ik niet.

Ik heb de mijne twee dagen ervoor opgeraapt, ergens langs de kant van de weg. Mijn rugzak voelde vanaf dag één zwaar. Mijn lichaam heeft me onderweg meer dan eens laten weten wat het van extra gewicht vond. En dan zou ik daar vrijwillig nog een steen bij gaan sleuren, wekenlang, om hem uiteindelijk weg te gooien?

Nee dus.

Ik had geen zin om iets zwaars mee te dragen waar ik niets aan had. Dat bleek exact de les die ik moest leren op de camino. Ik had hem alleen nog niet toegepast op de rest van mijn leven.

De vraag die ik mezelf stelde bij het kruis

Wat ik daar aantrof, was rommeliger en mooier dan ik had gedacht. Stenen, ja, maar ook briefjes, foto's, een versleten wandelschoen, een rozenkrans, een babysokje. Allemaal dingen die iemand ver had meegedragen en daar had achtergelaten.

Ik legde mijn opgeraapte steen neer en ik merkte dat het niet genoeg was. Er kwam een vraag op die me sindsdien niet meer heeft losgelaten:

Een steen, en wat nog?

Ik stond daar op 1500 meter hoogte, na 26 dagen wandelen, met een lichaam dat eindelijk had opgehouden met tegenstribbelen, en het antwoord kwam meteen. Zonder nadenken, zonder lijstje.

Mijn moetjes. Die laat ik hier achter.

Wat een moetje is

Een moetje is alles wat ik eigenlijk niet wil doen. Alles waar ik geen energie van krijg en dat toch elke week terugkomt in mijn agenda, omdat het hoort, omdat ik ooit ja heb gezegd, omdat het nu eenmaal zo gaat.

Een avondje uit waar ik niet wil zijn. De opdracht die niet klopt maar wel betaalt. De cursus die goed staat op mijn CV. De vriendschap die al jaren op de automatische piloot draait. Het uur op sociale media dat ik mezelf opleg omdat ondernemers dat blijkbaar doen.

Ik heb er jaren mee rondgelopen. En op een berg in Spanje, met alles wat ik nodig had op mijn rug, werd het opeens heel eenvoudig zichtbaar.

Waarom loslaten op de Camino makkelijker gaat

Dat is geen toeval. Op de Camino weegt alles wat je meedraagt letterlijk. Elke extra trui, elk boek, elke pot crème die je "misschien nodig hebt" voel je na twintig kilometer in je schouders.

Ik heb dat op de harde manier geleerd. Op dag 9, vlak voor Logroño, knapte er iets in mijn achillespees. Ik strompelde de laatste vijf kilometer en huilde bij aankomst mijn eerste camino-tranen. Een paar dagen later heb ik mijn trots opzijgezet en mijn rugzak laten vervoeren met een busje. Zes euro. Ik vond het vals spelen. Vooraf had ik dat nooit als optie gezien.

Het was de beste zes euro van mijn hele reis. Niet omdat het makkelijker was, maar omdat ik daar heb geleerd dat je niet alles zelf hoeft te dragen om het echt gedaan te hebben.

Twee weken later stond ik bij het Cruz de Ferro en was de stap naar "en wat draag ik nog dat ik kan neerleggen?" heel klein geworden.

Zo maak je je eigen Cruz de Ferro, zonder naar Spanje te gaan

Je hebt geen 790 kilometer nodig om iets neer te leggen. Wat je wel nodig hebt, is dat je het concreet maakt. Dit is wat ik mensen aanraad die dit ook willen doen.

• Maak de lijst. Noteer een week lang elke keer dat je denkt of zegt: "ik moet nog." Niet oordelen, niet oplossen, alleen opschrijven. Na zeven dagen heb je een eerlijker beeld van je leven dan je agenda je geeft.
• Zet er een prijs op. Ga je lijst af en zet achter elk item een plus of een min. Geeft dit energie of neemt het energie? Wees streng. "Het valt wel mee" is een min.
• Kies er één en zeg nee. Niet vijf. Eén. Het moetje dat je het vaakst kost en dat het minst oplevert. Zeg af, schrijf uit, stop ermee. Je zult merken dat de wereld niet instort.
• Maak het fysiek. Dit is het stukje dat mensen overslaan en dat net het verschil maakt. Schrijf het op een papiertje en verbrand het. Leg een steen neer op een plek die iets voor je betekent. Verwijder de app. Je hersenen geloven een beslissing pas echt als je lichaam eraan meedoet. Daarom werkt dat kruis op die berg zo goed.

Een jaar later, eerlijk

Ik ga niet doen alsof ik sindsdien een vrouw ben zonder moetjes. Dat zou een mooi verhaal zijn en het zou niet waar zijn.

Ik ben nog steeds gedreven. Als ik iets wil, dan wil ik een plan, en dan wil ik het gisteren af hebben. Ik wil vijf coachingsessies per week, mijn sociale media perfect op orde, alles tegelijk. De grootste les van de Camino was niet "loslaten" maar "go slow", en die les ben ik nog altijd aan het leren.

Wat er wel veranderd is: ik zie ze nu. Als er een moetje in mijn agenda kruipt, herken ik het binnen de week in plaats van binnen het jaar. En dan denk ik aan die berg stenen.

Er is nog iets dat me daar is bijgebleven, iets dat ik onderweg tientallen keren heb gedacht bij een zonsopgang of bij een terras vol mensen die zwaaiden toen ik aankwam:

Ik ben verliefd op het leven.

Dat is geen slogan. Dat is wat er overblijft als je genoeg dingen hebt neergelegd om het weer te kunnen voelen.

Wat draag jij mee dat je niet meer nodig hebt?

Je hoeft daar niet alleen achter te komen, en je hoeft er ook geen bedevaart voor te lopen. In een 1-op-1 coachingtraject bij Body Mind More gaan we samen op zoek naar jouw moetjes: wat ze je kosten, waarom je ze bent gaan dragen en wat er gebeurt als je ze neerlegt.

Het is geen therapie en het is geen quick fix. Het is iemand die naast je loopt terwijl jij uitzoekt waar je heen wil.

Buen camino.

Geschreven door Ann Willemsen, lifecoach bij Body Mind More.
Publicatiedatum 03/09/2026